A Short Story - Magdalena I

Author’s Note:

Hi. Naisipan kong isulat ang kuwentong ito magmula ng marinig ko ang awiting “Magda” ni Gloc-9 featuring Rico Blanco. Sabi ng officemate ko, pakinggan ko raw ‘yong lyrics ng naturang awitin kasi maganda... then, ito nga, nakabuo ako ng isang kuwento. Sana maibigan n’yo.

Marami ang binabansagang Magdalena sa panahon ngayon. Mga babaeng ginagamit ang katawan or ibinebenta ang sariling laman upang kumita ng pera.

Ang mga tauhan at pangyayari sa kuwentong ito ay pawang kathang-isip ko lamang. Kung tumutugma man ito sa inyong personal na buhay, iyon ay hindi ko sinasadya.

*****

Bata pa lang ako ng iwan kami ng aming ama. Sumama ito sa ibang babae. Ako ang panganay sa aming pitong magkakapatid, dahil doon kaya ako ang naging katuwang ni Inay sa pag-gabay at pagpapalaki sa aking mga kapatid. Tinapos ko lamang ang grade-six, hindi na ako nagpatuloy sa high school para mas makatulong ako kay Inay. May maliit kaming puwesto sa palengke, tindahan ng isda. Ako ang nagbantay noon at tumayong tindera, subalit hindi nagtagal ay nalugi kami. Mas malaki pa kasi ang araw-araw naming upa sa puwesto sa palengke kaysa sa aming kinikita. Naisipan ko ring ilako na lang ang aming mga isda, pero mas nalugi kami dahil binabarat lang kami ng ibang mamimili. Tumulong na lang ako kay Inay sa pagtanggap ng labada, pero maliit ang kita, hindi ‘yon sapat upang matugunan ang aming pang-araw-araw na pangangailangan.

Isang araw, dumating sa aming probinsiya ang anak ng aming kapit-bahay na si Carlota. Bali-balita sa aming lugar na mayaman na ito at may magandang trabaho sa Maynila. Kakilala ko na s’ya noong bata pa ako, pero hindi ko s’ya naging kalaro noon dahil mas matanda s’ya ng walong taon sa akin kaya mas nauna s’yang nagdalaga.

“Kumusta ka na?”

Nagulat pa ako sa kanya ng bigla s’yang nagsalita buhat sa aking likuran. Nagsasampay ako noon sa likod-bahay. “Mabuti naman. Ikaw? Mayaman ka na raw, ah,”

Tanging ngiti lang ang kanyang isinagot sa tinuran ko. Iniabot n’ya sa akin ang isang maliit na box ng isang mamahaling pabango.

“Para kang nag-abroad, ah,” biro ko sa kanya. “Maraming salamat para rito.”

“Walang-anuman. Dalaga ka na, ah. Noong huli tayong nagkita, sampung taon ka pa lang ‘ata noon, ano?” nakangiti pa rin s’ya.

“Oo, tama ka. Ngayon ay seventeen na ako at malapit na akong mag-eighteen.” Nakangiti ring sagot ko.

“Advance happy birthday. Gift ko na ‘yan, ha?” itunuro n’ya pa ang ibinigay n’ya sa akin.

Tumawa ako. “Maraming salamat,”

Tumango lang s’ya. Para s’yang balisa na hindi ko mawari.

“Sige na. Mauna na ako, Aby.” Paalam n’ya sa akin sabay talikod.

“Ate Carlota...”

Muli n’ya akong nilingon.

Nagpakawala muna ako ng buntong-hininga bago ako muling nagsalita. “P’wede ba akong sumama sa’yo sa Maynila?”

“Huh? Bakit?”

“Ang hirap ng buhay dito. Hindi sapat ang aming kinikita ni Inay para kami’y mabuhay. Gusto kong makapag-trabaho ng mas maganda, katulad sa’yo...”

Umiling s’ya. “Mas mahirap ang buhay sa Maynila, Aby. Hindi biro.”

“Pero mas maraming p’wedeng pasukan doon sabi nila. Please, ate Carlota?” pakiusap ko.

Saglit n’ya akong tinitigan. “Okay, sige. Magpaalam ka muna sa Inay mo at ‘pag pinayagan ka n’ya, isasama kita pag-balik ko sa Maynila.”

Kaligayahan ang rumehistro sa aking inosenteng mukha. “Salamat, Ate.”

Noong una ay ayaw akong payagan ni Inay na magtungo sa Maynila, subalit napapayag ko rin s’ya. Nangako ako sa kanya na gagawa ako ng paraan para mahango ko sila sa kahirapan. Alam kong kay hirap tuparin ng pangakong iyon, pero pipilitin ko.

Ang ganda pala ng Maynila at ang laki. Tuwang-tuwa ako. Ngayon lang ako nakaluwas dito. Ang daming naglalakihang mga sasakyang pang-lupa. Ang daming magagandang bahay. Tila ba, lahat ng tao rito ay mayayaman.

Subalit napawi ang isipin kong iyon ng mapadaan kami ni ate Carlota sa grupo ng mga kabataang madudungis na naglalaro sa kalsada. Mga tambay sa kalye, mga aleng nagtsi-tsismisan sa kalsada at mangilan-ngilang pulubing namamalimos sa lansangan.

“Dito ka muna tumira sa apartment ko habang wala ka pang napapasukan.”

Pumasok kami ni ate Carlota sa isang maliit at masikip na kuwarto. Sa kuwartong iyon ay mayroon ng maliit na TV, maliit na sofa, foam na nakalatag sa isang sulok at maliit na lamesa na naka-puwesto sa kabila ring sulok.

Nginitian ako ni ate Carlota ng mapansin n’ya siguro ang pagtataka sa aking mukha.

“Hindi naman talaga ako mayaman. Ganito lang ang buhay ko rito sa Maynila.” Tila ba nabasa n’ya ang nasa isip ko. “Hinahayaan ko na lang ang mga taga sa atin na maniwala sa kung ano ang gusto nilang paniwalaan.”

“Si Aling Lupe ang nagbabalitang mayaman ka na raw dito, ate Carlota.” Ang kaniyang ina ang aking binanggit.

“Tama ka. Iyon kasi ang sinasabi ko kay Inay. Ayaw ko kasing mag-alala s’ya sa akin, ayaw kong pabalikin n’ya ako roon at hindi na payagang manirahan pa rito.” Kinagat n’ya ang kanyang pang-ibabang labi upang pigilan ang napipintong pag-iyak.

Nilapitan ko s’ya. Nakaramdam ako ng awa para sa kanya.

“H’wag kang mag-alala, ate Carlota. Hindi ko sasabihin kay Aling Lupe kung ano man ang natuklasan ko.”

“Salamat, Aby.” Dumaloy ang luha sa kanyang pisngi. Hindi na n’ya iyon napigilan pa.

Pasado alas-siyete na nang gabi ng magising ako. Nakatulog pala ako, sanhi siguro ng pagkapagod sa biyahe. Hindi kasi ako sanay magbiyahe ng malayo.

“Ate Carlota?” lumabas ako ng bahay at hinanap ko s’ya. “Ate Carlota?”

“Kapatid ka ni Carlota?” tanong ng isang Ale. Tila kasing-edad ito ni Inay.

Nginitian ko s’ya. “Hindi po. Kaibigan lang po.”

“Ah...” ta-tangu-tango ito.

“Nakita n’yo po ba s’ya?”

“Hindi. Pero malamang, rumaraket na naman ‘yon,”

“Ano pong raket?”

“Hindi mo ba alam kung ano ang trabaho n’ya?”

Umiling ako. Hindi naman nabanggit sa akin ni ate Carlota.

Nagkibit-balikat lang ito. “Pumasok ka na sa loob ng bahay n’yo at baka masumpungan ka ng mga loko rito. Magandang bata ka pa naman, baka mapag-tripan ka.”

Sinunod ko ang sinabi ng Ale. Muli akong pumasok sa loob ng bahay. Naupo ako sa sofa. Doon ko lang napansin ang piraso ng maliit na papel na nakadikit sa screen ng TV. May note si ate Carlota. Sabi n’ya, kumain na lang daw ako dahil baka umaga na s’yang makauwi.

Bigla akong nalungkot. Ang hirap palang mag-isa. Nami-miss ko sila Inay at ang aking mga kapatid. Nanuod na lang ako ng TV. Nang mapagod ako at magsawa ay nahiga na lang ako. Muli kong naisip ang inamin ni ate Carlota kanina. Mukhang tama nga ‘yong sinabi n’ya sa akin noong nasa probinsiya pa kami, na mas mahirap ang buhay rito sa Maynila at hindi biro.

 Naalimpungatan ako. Sinulyapan ko ang aking relo sa kaliwang braso. Alas-dos na ng madaling-araw. Bumangon ako dahil narinig kong may nag-uusap sa labas. Baka dumating na si ate Carlota. Dahan-dahan kong pinihit ‘yong doorknob. Sumilip ako sa maliit na siwang ng pintuan.

“Nag-enjoy ako. Ang galing mo!” tila nang-gi-gigil pa ang lalaki. Nakita kong hinalikan nito sa labi si ate Carlota.

“Me too,” Nakatawang sagot ni ate Carlota. Nakasuot s’ya ng hanging blouse na spagetti strap. Maikli rin ang kanyang palda na tila ba konting galaw lang n’ya ay agad s’yang makikitaan. Nakasuot s’ya ng sapatos na mataas ang takong.

Napalunok ako. Muli kong isinara ang pinto ng dahan-dahan. Hindi mo ba alam kung ano ang trabaho n’ya? Naalala ko ‘yong tanong ng Ale sa akin kanina.

“Gising ka pa?”

Agad kong nilingon si ate Carlota. Ang kapal ng kanyang lipstick at make-up. Ang lalaki rin ng kanyang suot na hikaw. Pilit ang ngiti n’ya sa akin.

“Ngayon, alam mo na...”

“B-Bakit ganyan ‘yong trabaho mo?”

Naupo s’ya sa sofa. “Wala naman akong ibang mapapasukan, Aby. Hindi naman ako nakapag-aral. Lahat na pinasok ko, pero kulang pa rin,”

Naupo ako sa tabi n’ya. “Pero ate, ano na lang ang sasabihin sa’yo ng mga taga sa atin kapag nalaman nila ‘yang totoong trabaho mo?”

“Wala akong pakialam sa sasabihin ng mga tao. Hindi nila ako kayang buhayin at ang pamilya ko, kaya kahit hamakin man nila ako, hindi ako titigil sa kung ano man ang ginagawa ko.” Napaiyak s’ya.

Ayaw kong gumaya kay ate Carlota. Hindi ko kaya. Naghanap ako ng mapapasukan. Naging dishwasher ako sa isang canteen. Ilang araw ang lumipas, nalugi ito at nagsara. Naging katulong ako sa isang mayamang pamilya, pinagselosan ako ng amo kong babae kaya pinalayas ako. Nag-apply ako sa iba, pero palagi akong hindi natatanggap dahil Elementary graduate lang daw ako.

“Aby, kakausapin ka raw ng Inay mo,” Iniabot sa akin ni ate Carlota ang kanyang cell phone.

“Hello, Inay?”

“Anak...” sambit nito sabay iyak sa kabilang linya.

“’Nay, bakit?” nag-aalalang tanong ko.

“Ang mga kapatid mo, sina Mikoy at Pikoy... nadisgrasya. Hindi makalakad si Mikoy at si Pikoy naman, pumutok ‘yong ulo. Nahulog sila sa puno ng bayabas.” Patuloy sa pag-iyak si Inay.

“Bakit naman kasi sila umakyat?” hindi ko na rin napigilan ang pag-iyak.

“Ibebenta nila para pambaon sana,”

“Ano raw ho ang kailangang gawin?”

“Kelangang operahan si Mikoy at si Pikoy naman, kailangan din ng mga gamot. Kailangan ng malaking halaga, Anak.”

Naihilamos ko ang kaliwa kong palad sa aking mukha. Saan ako kukuha ng pera? Ultimo nga piso ay wala ako dahil lahat ng kinikita ko ay pinadadala ko sa amin.

“Sige, Inay. Magpapadala po ako.”

Napahagulhol ako ng i-off  ko na ang cell phone. Pa’no ako makapag-papadala kila Inay? Baon na ako ng utang kay ate Carlota, pang-tuition ng mga kapatid ko, pambayad ng utang namin sa probinsiya at kung saan-saan pa. At isa pa, wala rin s’yang naiipon dahil pinadadala n’ya rin lahat sa kanyang pamilya.

“Anong problema?”

“Kailangan ko ng pera, ate Carlota.”

“Saan ka kukuha?”

“Ipasok mo ako sa pinapasukan mo...”

“Aby, hindi p’wede! Menor-de-edad ka pa. At isa pa, ayaw kong maranasan mo ang mga dinadanas ko.”

“Pero ate Carlota, ako lang ang inaasahan nila Inay. Kelangang maoperahan si Mikoy.”

Nabalisa s’ya.

“Ate, please?” nagmakaawa ako sa kanya.

Napaiyak din s’ya. “ O sige, pero ngayon mo lang ‘to gagawin ha. At mangako ka, na ito ang una at huli.”

Napatango ako. Nanginginig ang aking mga labi. Napahagulhol ako.

Sumapit ang gabi. Inayusan ako ni ate Carlota. Nanginginig s’ya habang ako nama’y panay sa pagluha.

“Sigurado ka bang gagawin mo ‘to?”

Anong buhay ang naghihintay sa akin pag-katapos nito? Nag-aalinlangan akong tumango.

To be continued...